“TURQIT” dhe “GREKËT”

Shkruan Teuta Reka

Faqe 345-346: Dokumentet e qeverisë greke për konferencën janë shumë interesante. Pavarësisht problemeve statistikore dhe metodologjike, si dhe ngjyrosjes së tyre pro-greke, ato pasqyrojnë një kuptim parakombëtar të grupeve të ndryshme të popullsisë në Perandorinë Osmane, duke përdorur termat turq dhe grekë për myslimanët dhe ortodoksë. Një raport prej 76.440 “turq” me 326.199 “grekë” u dha për rajonin e Epirit, përkatësia e të cilit me shtetin grek nuk ishte aspak për diskutim. Grupi i parë përbëhej kryesisht nga shqiptarë myslimanë, ndërsa grupi i dytë përfshinte grekë, shqiptarë ortodoksë dhe arumunë.

Këtu dalin në pah problemet e pashmangshme për fuqitë e mëdha evropiane në shekullin e 19-të, të cilat ndërhynë në procesin e shpërbërjes së Perandorisë Osmane.

Fuqia shpërthyese që duhej të kishte ndërtimi i kombit në Perandorinë Osmane nuk mund të rregullohej nga jashtë. Kjo duhet t’i jepet meritës së vendimmarrësve, me gjithë kritikat ndaj politikave të fuqive të mëdha, pasi në shumë raste u gjetën vetëm zgjidhje të këqija. Megjithatë, mungesa e njohurive nga ana e shumë diplomatëve evropianë për kushtet aktuale në rajonin e Ballkanit në këtë plejadë duhej të përkeqësonte konfliktet ekzistuese, pasi shpesh herë në këtë injorancë merreshin vendime novatore.

Komentet e bashkëkohësve, të cilët gjithashtu kritikuan zgjidhjen në zhvillim për Greqinë, tregojnë se këndvështrimi kritik i zgjidhjes thelbësisht të pamundur të konfliktit nuk është një anakronizëm nga këndvështrimi i sotëm. Udhëtari britanik Sir William Gell, të cilit Stratford Canning i kishte kërkuar informacion, akuzoi diplomatët evropianë se po negocionin duke mos ditur kushtet lokale në Greqi. Gell theksoi se në shumë zona të Greqisë kishte shqiptarë dhe bullgarë, por pothuajse asnjë grek, nëse fare. Ai i tërhoqi vëmendjen ambasadorit britanik se përdorimi i kategorive fetare turq dhe grekë nuk pasqyron përkatësitë gjuhësore dhe kulturore të banorëve të rajoneve të ndryshme të Greqisë. Madje ai mbajti qëndrimin se rajoni i Epirit banohej ekskluzivisht nga shqiptarë dhe se kështu ndodhte edhe në Atikë në vitin 1814.

Burimi: NJË FITUES E BOTËS SË QYTETRIME? Ndërhyrja e fuqive të mëdha evropiane në Luftën e Pavarësisë së Greqisë (1826-1832)

Olivier Schulz
LIT PUBLISHING Dr. W. Hopf Berlin 2011

Comments are closed.

%d bloggers like this:

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close